Nowy wyrok TSUE: początek biegu przedawnienia roszczeń banku

Wyrok TSUE z 2 lipca 2026 r. w sprawach C-261/25 i C-262/25 odpowiada na pytanie, od kiedy należy liczyć termin przedawnienia roszczenia banku o zwrot kapitału w sytuacji, gdy konsument kwestionuje umowę kredytu, zmierzając do ustalenia jej nieważności.

Trybunał wskazał, że prawo unijne nie sprzeciwia się przyjęciu, iż termin ten biegnie od dnia, w którym konsument po raz pierwszy zakwestionował wobec banku związanie postanowieniami umowy – a nie chociażby od dnia udostępnienia konsumentowi kapitału.

Co istotne – data początkowa biegu przedawnienia może w praktyce przesądzać o tym, czy bank będzie mógł skutecznie dochodzić zwrotu wypłaconych środków, czy też jego roszczenie zostanie uznane za przedawnione.

TSUE przypomniał przy tym, że ochrona konsumenta przewidziana w dyrektywie 93/13 nie funkcjonuje w oderwaniu od podstawowych zasad prawa cywilnego i musi godzona z zasadą proporcjonalności, pewności prawa oraz zasadą bezpodstawnego wzbogacenia wynikającą z art. 405 k.c.

Jeżeli umowa okazuje się nieważna, rozliczenie powinno zmierzać do wzajemnego rozliczenia spełnionych świadczeń z zachowaniem równowagi stron. Konsument może dochodzić zwrotu świadczeń spełnionych na rzecz banku, ale bank nie powinien być pozbawiony możliwości dochodzenia zwrotu kapitału, który faktycznie wypłacił.

Z perspektywy banków wyrok wzmacnia argumentację, że roszczenie o zwrot kapitału nie powinno być oceniane tak, jakby mogło przedawnić się zanim bank realnie dowiedział się, że konsument kwestionuje skuteczność umowy – to dopiero moment zakwestionowania umowy daje bankowi jasny sygnał, że może powstać potrzeba dokonania wzajemnych rozliczeń.

To rozstrzygnięcie pokazuje, że ochrona konsumenta ma usuwać skutki nieuczciwych postanowień, ale nie powinna prowadzić do sytuacji, w której jedna ze stron zatrzymuje świadczenie bez podstawy prawnej.